1.1. Άνοια, συμπτώματα και διαφορετικοί τύποι

Ο όρος άνοια είναι ένας συλλογικός όρος που χρησιμοποιείται για την περιγραφή ενός αριθμού ασθενειών, οι οποίες χαρακτηρίζονται από μόνιμη βλάβη της διανοητικής λειτουργίας. Περίπου 200 διαφορετικές ασθένειες μπορούν να προκαλέσουν άνοια ή διανοητικές διαταραχές. Η νόσος Αλτσχάιμερ είναι η πλέον συνηθισμένη αιτία άνοιας. Περίπου το 60% όλων των αιτιών άνοιας είναι της νόσου Αλτσχάιμερ.

Η άνοια δεν είναι συνέπεια της προχωρημένης ηλικίας. Αποτελεί μύθο η άποψη ότι η άνοια είναι φυσιολογική συνέπεια των γηρατειών, αλλά παραμένει γεγονός ότι ο κίνδυνος εμφάνισης άνοιας αυξάνει με την ηλικία. Υπάρχουν μόνο ελάχιστες  ασθένειες που προκαλούν άνοια και μπορούν να θεραπευτούν. Παρόλα αυτά, αρκετές ασθένειες μπορούν να αντιμετωπιστούν σε ορισμένο βαθμό, επομένως είναι σημαντικό να γίνεται διάγνωση.

Τα στάδια της άνοιας.

Παρόλο που η άνοια συχνά εξελίσσεται αργά, υφίσταται, μια παράδοση διαίρεσης της διαδικασίας σε τρία στάδια, που αντιστοιχούν στους τρεις βαθμούς εξέλιξης της άνοιας. Η διαίρεση είναι αμιγώς περιγραφική, και στην πράξη, είναι δύσκολο να διαχωρίσει κανείς με ακρίβεια τις τρεις διαφορετικές φάσεις.

Ήπιο-πρώιμο στάδιο άνοιας
Η νοητική εξασθένηση προκαλεί, μόνο, ελαφρά εξασθένηση της λειτουργικής ικανότητας στην καθημερινότητα.  Οι καθημερινές δραστηριότητες ή αυτές του ελεύθερου χρόνου, που βασίζονται όμως σε επαναλαμβανόμενο πρόγραμμα , μπορούν να εκτελούνται και να διευκολύνουν την ανεξάρτητη διαβίωση, σε ένα μεγάλο βαθμό. Οι περίπλοκες δραστηριότητες, όπως η χρήση των Μέσων Μαζικής Μεταφοράς ή του διαδικτύου, συχνά είναι αυτές που προκαλούν προβλήματα.

Μέτριο-μεσαίο στάδιο άνοιας
Η νοητική εξασθένηση οδηγεί σε σημαντική εξασθένηση της λειτουργικής ικανότητας. Ο/Η ασθενής δεν μπορεί πλέον να διαχειριστεί την καθημερινότητα χωρίς βοήθεια, από π.χ., έναν/μία υγιή σύζυγο ή λύσεις βοήθειας από ειδικούς – για παράδειγμα βοήθεια στο σπίτι, ένα κέντρο ημερήσιας βοήθειας, κατ’ οίκον αποκλειστικό/-ή νοσηλευτή/-τρια και φαγητού σε πακέτο. Το άτομο με άνοια μπορεί να μείνει μόνο του πολύ σπάνια.

Σοβαρό στάδιο άνοιας
Η νοητική εξασθένηση σημαίνει ότι ο/η ασθενής είναι απολύτως εξαρτημένος/-η από την βοήθεια τρίτων. Η μετακίνηση σε μονάδα φροντίδας ηλικιωμένων, συχνά θα καταστεί απαραίτητη. Σε αυτές τις περιπτώσεις, απαιτείται η τακτική παρακολούθηση.

Η αντίστοιχη κατανομή του ήπιου, μέτριου και σοβαρού σταδίου άνοιας διαφοροποιείται με την ηλικία. Στις «νεαρότερες» ηλικιακές ομάδες, υπάρχουν αντίστοιχα αρκετά άτομα με μέτριο στάδιο άνοιας και στις γηραιότερες ηλικιακές ομάδες, παρατηρείται, μεγαλύτερη αναλογία ατόμων με σοβαρό στάδιο άνοιας. Το Αγγλικό Σωματείο για το Αλτσχάιμερ «The English Alzheimer’s Society», έχει υπολογίσει ότι το ήπιο στάδιο άνοιας σε όλες τις ηλικιακές ομάδες, ανέρχεται σε περίπου 55% όλων των περιστατικών άνοιας, το μέτριο στάδιο άνοιας υπολογίζεται περίπου στο 32% και το σοβαρό στάδιο άνοιας περίπου στο 12-13%. Τα νούμερα αυτά θα πρέπει να είναι παρεμφερή και σε άλλες Δυτικοευρωπαϊκές χώρες.

Τα πιο συνηθισμένα συμπτώματα άνοιας.

Τα περισσότερα άτομα με άνοια πάσχουν από προβλήματα μνήμης, αλλά ταυτόχρονα επηρεάζονται και άλλες νοητικές δεξιότητες. Μπορεί να είναι οι παρακάτω:

• πρωτοβουλία και δράση
•  ικανότητα να βρίσκουν λέξεις και ονόματα
• ικανότητα να βρίσκουν έναν προορισμό (τοποθεσία)
• εκτέλεση μαθηματικών πράξεων
• σύνοψη και επίλυση προβλημάτων

Τα άτομα με άνοια μπορεί να αλλάξουν, μπορεί να επηρεαστούν οι κοινωνικές τους δεξιότητες, ο συναισθηματικός τους κόσμος και η προσωπικότητά τους.  Αυτό ουσιαστικά σημαίνει ότι θα είναι δυσκολότερο να ελέγχουν την κοινωνική τους αλληλεπίδραση και επίσης θα δυσκολεύονται να συναισθάνονται την κατάσταση των άλλων. Μπορεί επίσης να χάσουν την επίγνωση των περιστάσεων. Όλοι μπορεί να βρεθούν σε μια φάση όπου δεν μπορούν να θυμηθούν κάτι, αλλά αν αυτό επηρεάζει την ικανότητα του ατόμου να ανταπεξέρχεται στην καθημερινότητα, προκύπτει λόγος, να υποψιαστεί κανείς, κάποιο είδος άνοιας.

Κατηγορίες της άνοιας

1. Νευροεκφυλιστικές νόσοι. Οι νευροεκφυλιστικές νόσοι είναι ασθένειες, στις οποίες συμβαίνει μια σταδιακή, συχνά αργή κατάρρευσή του εγκεφάλου και των λειτουργειών του. Για παράδειγμα, η νόσος Αλτσχάιμερ, η Μετωποκροταφική Άνοια ή η Άνοια με σωμάτια Lewy.
2. Αγγειακή Άνοια. Η Αγγειακή Άνοια είναι άνοια που προκλήθηκε από διαταραχές στην κυκλοφορία του αίματος ή κάποιο αιμοφόρο αγγείο του εγκεφάλου. Οι διαταραχές πιθανόν να οφείλονται σε θρομβώσεις, αιμορραγία ή στένωση των αιμοφόρων αγγείων του εγκεφάλου.
3. Άλλοι νόσοι. Αρκετές ασθένειες με άμεση ή έμμεση επίδραση στην εγκεφαλική λειτουργία μπορεί να προκαλέσουν νοητική εξασθένηση. Για παράδειγμα, μπορεί να υπάρχουν μεταβολικές διαταραχές, χρόνια ανεπάρκεια βιταμινών Β ή συνθήκες δηλητηρίασης.

Η κατανομή των διαφόρων κατηγοριών άνοιας στη Δανία:

Αναφορά: https://www.alzheimer.dk

The figure shows the distribution in Denmark of different diseases causing dementia. 62% has Alzheimer’s disease, 17% has vascular dementia, 10% a mix of Alzheimer and vascular dementia, 4 % has Lewy Body dementia, 2% has frontotemporal dementia, 2% has Parkinson’s with dementia and other diseases cause 3%

Η αντιμετώπιση της ασθένειας εξαρτάται από την αιτία που προκαλεί τη νόσο. Οι περισσότερες από τις ασθένειες της άνοιας είναι χρόνιες διαταραχές που δεν είναι δυνατόν να θεραπευθούν. Η πορεία της ασθένειας μπορεί να ποικίλει από ένα έτος σε αρκετές δεκαετίες.
Οι ασθένειες της άνοιας, σε γενικές γραμμές, δεν είναι κληρονομικές. Στη νόσο Αλτσχάιμερ, μόνο το 2-3% των περιπτώσεων έχουν άμεσα κληρονομικό αίτιο.  Το αίτιο για τις υπόλοιπες περιπτώσεις με Αλτσχάιμερ είναι περισσότερο αβέβαιο.

Μετωποκροταφική άνοια είναι η συνήθης ονομασία για μια ομάδα, σχετικά, σπάνιων ασθενειών, οι οποίες αντιστοιχούν μόνο στο 5-10% του συνολικού αριθμού των περιπτώσεων άνοιας. Η Μετωποκροταφική άνοια συνήθως κληρονομείται, καθώς έως και το 40% των περιπτώσεων παρουσιάζουν γενετική προδιάθεση.

Η δυνατότητα θεραπευτικής αγωγής διαφέρει ανάλογα με το ποια ασθένεια είναι η βασική.  Η συμβουλευτική θεραπεία και η πρακτική αρωγή, η φροντίδα και η ανακούφιση των συγγενών αποτελούν σημαντικά στοιχεία της θεραπευτικής αγωγής. Επιπλέον, οι ιατροί, από την δεκαετία του 1990, έχουν τη δυνατότητα να συνταγογραφούν φαρμακολογία που κατευνάζει τα συμπτώματα ασθενειών όπως, για παράδειγμα, της νόσου Αλτσχάιμερ.   Στην Αγγειακή Άνοια, η οποία μπορεί να οφείλεται σε θρόμβους αίματος στον εγκέφαλο, η θεραπευτική αντιμετώπιση στοχεύει στην πρόληψη σχηματισμού επιπλέον θρόμβων αίματος. Κάποιες ασθένειες μπορούν να θεραπευθούν , π.χ., οι μεταβολικές διαταραχές, η κατάθλιψη, οι παρενέργειες  ή η κακή χρήση φαρμάκων. Συνεπώς, είναι πάντα σημαντικό να αποσαφηνίζεται ποια είναι η αιτία που προκαλεί το σύμπτωμα. Επομένως, είναι εξίσου σημαντικό, η διάγνωση να γίνεται όσο δυνατόν νωρίτερα.

Χαρακτηριστικά γνωρίσματα της άνοιας Αλτσχάιμερ

Η άνοια Αλτσχάιμερ είναι μακράν η πλέον συνηθισμένη μορφή άνοιας. Τα τυπικά συμπτώματα είναι τα προβλήματα μνήμης, ειδικότερα επηρεάζεται η βραχυπρόθεσμη μνήμη, και ο ασθενής δυσκολεύεται στο να βρίσκει τις σωστές λέξεις και στο να συγκρατεί και να θυμάται τα ουσιαστικά. Η καθημερινότητα επηρεάζεται επειδή γίνεται δυσκολότερο το να μην αντιλαμβάνεται συνηθισμένα πράγματα όπως το να βρίσκει , να μετράει χρήματα και να πληρώνει, κ.λπ. Καθώς η ασθένεια εξελίσσεται, μπορούν να προκύψουν αλλαγές στα συναισθήματα, στη διάθεση και την κοινωνική διάδραση.  Άτομα τα οποία έχουν υπάρξει ανοιχτά και κοινωνικά, περιορίζονται και απομονώνονται και η διάθεσή τους μπορεί να κυμαίνεται κατά πολύ.

Τα συμπτώματα εμφανίζονται αργά και το άτομο μπορεί να νομίζει ότι είναι απλά κουρασμένος/-η  ή αγχωμένος/-η. Σταδιακά, τα συμπτώματα γίνονται εντονότερα και οι οικείοι αρχίζουν να παρατηρούν ότι κάτι δεν πάει καλά. Το άτομο δεν μπορεί πλέον να κάνει κάποια δουλειά και ή να ολοκληρώσει μια καθημερινή ρουτίνα. Συνεπώς, η βοήθεια είναι απαραίτητη και μακροπρόθεσμα, απαιτείται βοήθεια ειδικού επαγγελματία.Η πορεία της ασθένειας διαρκεί κατά μέσο όρο από 8 έως 10 χρόνια.

Η αιτία που προκαλεί την άνοια Αλτσχάιμερ είναι άγνωστη.  Εντούτοις, οι ερευνητές μπορούν να περιγράψουν κάποιες από τις αλλαγές που προκύπτουν στον εγκέφαλο. Υπάρχει συσσώρευση βλαβερών πρωτεϊνικών ουσιών ανάμεσα στα εγκεφαλικά κύτταρα (Βήτα-αμυλοειδείς πλάκες) και εντός των ίδιων των εγκεφαλικών κυττάρων (πρωτεΐνης Tau jointing). Η ασθένεια επίσης προκαλεί ανεπάρκεια της νευροδιαβιβαστικής ουσίας ακετυλοχολίνης, την οποία χρησιμοποιούν τα εγκεφαλικά κύτταρα, για να επικοινωνούν μεταξύ τους. Τα δύο είδη απόθεσης πρωτεΐνης μπορεί να παρατηρηθούν και σε άλλες ασθένειες άνοιας, επομένως, αυτό που ξεχωρίζει στην ασθένεια Αλτσχάιμερ είναι ο συνδυασμός και η κατανομή στον εγκέφαλο. Στην περίπτωση της ασθένειας Αλτσχάιμερ, οι περιοχές του κροταφικού λοβού που ελέγχουν τη μνήμη είναι αυτές που συνήθως επηρεάζονται. Συνεπώς, επηρεάζεται ειδικά η μνήμη.

Εκτιμάται ότι το 2-3% της ασθένειας Αλτσχάιμερ κληρονομείται, και διακρίνεται σε αυτή με πρώιμη και ώριμη εμφάνιση.

Τυπικό γνώρισμα της άνοιας Αλτσχάιμερ είναι ότι παρουσιάζεται μετά την ηλικία των 65, και αυτός ο τύπος δεν είναι κληρονομικός. Παρόλα αυτά ο άλλος τύπος, ο οποίος κληρονομείται ή οφείλεται σε μεταλλάξεις μπορεί να προσβάλλει ήδη στην ηλικία των 40. Ο βασικός παράγοντας κινδύνου για τη άνοια Αλτσχάιμερ είναι η μεγάλη ηλικία, αλλά οι συνθήκες διαβίωσης και οι συνήθειες που αυξάνουν τον κίνδυνο καρδιαγγειακών νοσημάτων είναι εξίσου σημαντικές, όπως για παράδειγμα η υψηλή πίεση, ο διαβήτης και το κάπνισμα.

Η ιστορία της Hat: ζώντας με την ασθένεια Αλτσχάιμερ

Αγγειακή Άνοια

Η Αγγειακή άνοια προκαλείται από θρόμβους στα αιμοφόρα αγγεία του εγκεφάλου. Άρα, η ασθένεια μπορεί να προκύψει σε όλα τα μέρη του εγκεφάλου. Οι θρόμβοι που σχηματίζονται στην καρδιά, σαν αποτέλεσμα ακανόνιστου καρδιακού ρυθμού (κολπική μαρμαρυγή), ή που απελευθερώνονται από αρτηριοσκλήρωση των καρωτίδων, μπορούν να κατευθυνθούν, μέσω του κυκλοφοριακού συστήματος, σε ένα από τα μεγαλύτερα αιμοφόρα αγγεία του εγκεφάλου, όπου μπορούν και να κολλήσουν. Αυτό, έχει σαν αποτέλεσμα, μια μεγαλύτερη περιοχή του εγκεφάλου να στερείται της απαραίτητης κυκλοφορίας του αίματος και να καταστρέφεται (αυτό ονομάζεται έμφραγμα). Εάν ο τραυματισμός είναι αρκετά μεγάλος ή χτυπήσει μια κρίσιμη περιοχή, μπορεί να προκαλέσει άνοια. Εάν ο ασθενής έχει περισσότερους θρόμβους σε άλλα αιμοφόρα αγγεία του εγκεφάλου, η βλάβη θα εξαπλωθεί περισσότερο (πολύ-εμφρακτική άνοια).

Σε άλλες περιπτώσεις, τα μικρά, λεπτά αιμοφόρα αγγεία που τροφοδοτούν τις κεντρικές περιοχές του εγκεφάλου (λευκή ουσία) σταδιακά φράζουν. Εδώ, η απόφραξη, συνήθως, δεν οφείλεται σε θρόμβους, αλλά σε αλλαγές στα τοιχώματα των αιμοφόρων αγγείων που πυκνώνουν από υψηλή πίεση του αίματος ή διαβήτη.

Η Αγγειακή άνοια είναι η δεύτερη μεγαλύτερη ομάδα των ασθενειών άνοιας. Τα συμπτώματα, σε αυτές τις περιπτώσεις, είναι πολύ διαφορετικά καθώς εξαρτώνται από τις περιοχές του εγκεφάλου που επηρεάζονται.  Πιθανόν να εμφανίζονται κενά μνήμης, δυσκολία στην συγκέντρωση, γλωσσικά προβλήματα έκφρασης και άλλα. Πιθανόν να παρουσιαστεί ημιπάρεση και κατά συνέπεια δυσκολία στη βάδιση, διαστρεβλωμένη αίσθηση της αφής ή περιορισμό του οπτικού πεδίου. Αν το άτομο προσβληθεί στις βαθιές δομές του εγκεφάλου, μπορεί να γίνει απαθές και η διαδικασία της σκέψης του πιο αργή, να δυσκολεύεται να συγκεντρωθεί όταν πρέπει να διεκπεραιώσει πιο περίπλοκες δραστηριότητες. Τα άτομα με αγγειακή άνοια συχνά επιδεικνύουν καταθλιπτικά συμπτώματα. Η συναισθηματική έκφραση ενός ασθενή μπορεί να υπόκειται σε πολλές διακυμάνσεις, να μην μπορεί να ελέγξει το κλάμα ή το γέλιο, και οι συναισθηματικές αποκρίσεις του μπορεί να αναδύονται σε καταστάσεις που δεν προκαλούν λύπη ή χαρά. Σε αντίθεση, για παράδειγμα, με την ασθένεια Αλτσχάιμερ ή την Άνοια με σωμάτια Lewy, η Αγγειακή Άνοια δεν είναι νευροεκφυλιστική νόσος και η πάθηση δεν είναι απαραίτητα εξελισσόμενη. Τα συμπτώματα της αγγειακής άνοιας ποικίλουν, όπως ο αριθμός και το μέγεθος των αγγειακών κακώσεων, και η θέση τους επηρεάζει τα συμπτώματα και τον βαθμό της άνοιας. Σε ορισμένες περιπτώσεις, έχουν υπάρξει ένα ή περισσότερα εγκεφαλικά επεισόδια (αποπληξίες) με ξαφνική εμφάνιση, ημι-παράλυση ή αδυναμία παραγωγής λόγου πριν από την εμφάνιση της άνοιας. Σε άλλες περιπτώσεις, οι αλλαγές στον εγκέφαλο συμβαίνουν σταδιακά χωρίς τo περιστατικό εγκεφαλικού επεισοδίου. Η πιο συχνή αιτία είναι οι θρομβώσεις στον εγκέφαλο.

Η αγγειακή άνοια δεν μπορεί να θεραπευτεί, αλλά μπορεί κανείς να κάνει αρκετά για να προλάβει ώστε να μην χειροτερεύσει η ασθένεια. Η πρόληψη αυτή μπορεί να περιλαμβάνει συνταγογράφηση γιατρού για την ρύθμιση της πίεσης, φαρμακολογία για την αραίωση του αίματος ή την μείωση των τιμών της χοληστερίνης, ακριβώς όπως οποιοσδήποτε τύπος διαβήτη θα πρέπει να αντιμετωπίζεται  με τον καλύτερο τρόπο.

Οι παράγοντες κινδύνου είναι σχεδόν ίδιοι με αυτούς των καρδιαγγειακών ασθενειών. Ο τρόπος ζωής επηρεάζει αρκετούς από αυτούς τους παράγοντες. Είναι σημαντικό κανείς να γυμνάζεται, να τρώει υγιεινά και να αποφεύγει το κάπνισμα, επειδή μειώνεται ο κίνδυνος καρδιαγγειακών παθήσεων και αγγειακής άνοιας. Αν κάποιος πάσχει από διαβήτη ή υψηλή πίεση, είναι πολύ σημαντικό να ακολουθεί θεραπευτική αγωγή.

Η Αγγειακή Άνοια δεν είναι η ίδια εγγενής. Μερικοί από τους παράγοντες κινδύνου για την Αγγειακή Άνοια είναι κατά ένα μέρος  κληρονομικοί, αλλά επηρεάζονται σε μεγάλο βαθμό από τον τρόπο ζωής.

Η ιστορία της Όλιβ: ζώντας με Αγγειακή Άνοια

Άνοια με Σωμάτια Lewy.

Η Άνοια με Σωμάτια Lewy προκαλείται από την συσσώρευση μιας πρωτεΐνης στο στέλεχος του εγκεφάλου και κατά συνέπεια επηρεάζει το κινητικό κέντρο. Τα σωμάτια Lewy είναι συσσωματώσεις μιας πρωτεΐνης εντός των νευρικών κυττάρων, πολύ βαθιά μέσα σε μια περιοχή του εγκεφάλου, που ονομάζεται στέλεχος του εγκεφάλου, και η οποία βοηθά στην ενεργοποίηση των κινήσεων μας. Αυτά τα σωμάτια Lewy έχουν βρεθεί σε ασθενείς με τη νόσο Πάρκινσον, τα οποία από μόνα τους προκαλούν αργές, άκαμπτες κινήσεις, τρέμουλο στα χέρια, εξασθενημένη μίμηση, μονότονο λόγο και σκυφτό τρόπο βάδισης με τάση για παραπάτημα. Στην άνοια με σωμάτια Lewy, τα ίδια σωμάτια Lewy εντοπίζονται βαθιά στον εγκέφαλο, σε μεγάλα μέρη του εγκεφάλου – καθώς επίσης και σε περιοχές που εκτελούν διανοητικές λειτουργίες. Για την ασθένεια Πάρκινσον, συνεπώς, για πολλά χρόνια, παρατηρούνται μόνο κινητικές διαταραχές, ενώ στην άνοια με σωμάτια Lewy παρατηρεί κανείς, ένα συνδυασμό κινητικών διαταραχών και άνοια. Το γιατί, σε ορισμένες περιπτώσεις, τα σωμάτια Lewy προσκολλιούνται στα χαμηλότερα κεντρικά μέρη του εγκεφάλου, και το γιατί μερικές φορές διαχέονται σε όλο τον εγκέφαλο, δεν είναι ακόμα γνωστό. Γνωρίζουμε όμως ότι τα σωμάτια Lewy αποτελούνται από μια πρωτεΐνη –  α-συνουκλεϊνη –  αλλά το γιατί αυτή συσσωματώνεται εντός των κυττάρων, και το γιατί αυτά καταστρέφονται παραμένει άγνωστο.

Η Άνοια με Σωμάτια Lewy είναι μια από τις νευροεκφυλιστικές ασθένειες Άνοιας, που, επιπλέον της άνοιας, μπορεί επίσης να προκαλέσει, διαταραχές στην κίνηση, μιμούμενη τα συμπτώματα της νόσου Πάρκινσον, οπτικές παραισθήσεις και εναλλασσόμενη προσοχή. Πιθανόν να παρουσιάζονται επεισόδια μικρότερης ή μεγαλύτερης διάρκειας,  κατά τα οποία, το άτομο φαίνεται απόμακρο, ασαφές ή μπερδεμένο, αλλά η κατάσταση μπορεί να αλλάζει από ημέρα σε ημέρα ή από ώρα σε ώρα. Το άτομο που πάσχει μπορεί να φαίνεται βαριεστημένο, αδιάφορο, κουρασμένο ή μουδιασμένο, να κοιτάζει το κενό για μακρύτερες περιόδους και να κοιμάται, παραπάνω από το συνηθισμένο, κατά την διάρκεια της ημέρας.

Η ικανότητα του ατόμου να προγραμματίσει, να συνοψίσει και να προσανατολιστεί επηρεάζεται. Άνοια με σωμάτια Lewy, σημαίνει επίσης ότι το άτομο που ασθενεί έχει την τάση, κατά περιόδους, να βλέπει οράματα. Τα οράματα είναι συνήθως αρκετά ζωντανά, λεπτομερή και φυσικά, π.χ., με την μορφή  ανθρώπων ή ζώων τα οποία βρίσκονται μέσα στο δωμάτιο χωρίς να λένε τίποτα. Οι οπτικές παραισθήσεις δεν φαίνονται απαραίτητα τρομακτικές. Οι τρεις στους τέσσερις ασθενείς χειροτερεύουν στο περπάτημα και αναπτύσσουν αργές και άκαμπτες κινήσεις. Οι διαταραχές σύγχυσης είναι παρόμοιες με τα συμπτώματα της ασθένειας Πάρκινσον. Ο σωστός κινητικός έλεγχος ελαττώνεται, η ομιλία γίνεται χαμηλότερη σε ένταση και πιο αργή και εφαρμόζεται λιγότερη μίμηση. Έντονοι εφιάλτες και ανήσυχες κινήσεις διαταράσσουν τον ύπνο κάποιων ασθενών.  Οι διαταραχές ύπνου μπορεί να εμφανιστούν αρκετά χρόνια πριν τα υπόλοιπα συμπτώματα, και συμβαίνουν συχνά.

Η Άνοια με Σωμάτια Lewy είναι η τρίτη ή τέταρτη συνηθέστερη μορφή άνοιας. Η Άνοια με Σωμάτια Lewy μπορεί να δημιουργεί δυσκολία  ακόμα και στους εξειδικευμένους ιατρούς, να την διαχωρίσουν από την νόσο Αλτσχάιμερ και τη νόσο Πάρκινσον, γεγονός που συνεισφέρει στην αβεβαιότητα του πόσο συχνά εμφανίζεται η ασθένεια.
Η Άνοια με Σωμάτια Lewy είναι μια αργή, εξελικτική ασθένεια του εγκεφάλου, που προσβάλει ειδικότερα τους ηλικιωμένους. Κληρονομικές μορφές αυτής της ασθένειας δεν έχουν ανακαλυφθεί ακόμα. Ο μεγαλύτερος παράγοντας κινδύνου για την ασθένεια αυτή είναι η προχωρημένη ηλικία. Δεν υπάρχει θεραπεία για την Άνοια με Σωμάτια Lewy, αλλά η φαρμακολογία μπορεί προσωρινά να απαλύνει τα συμπτώματα της άνοιας. Αναπτύσσεται αργά και σταδιακά, και συχνά ξεκινά με αλλαγές στην επίγνωση ή τη κατάσταση συνειδητότητας.  Η μέση ηλικία εμφάνισής της είναι τα 75 χρόνια περίπου, η ίδια περίπου με την εμφάνιση της άνοιας Πάρκινσον. Η άνοια με Σωμάτια Lewy δεν έχει περιγραφεί σε ασθενείς πριν από την ηλικία των 50. Δεν υπάρχουν γνωστοί παράγοντες κινδύνου για την άνοια με Σωμάτια Lewy πέρα από την ηλικία. Η ασθένεια εμφανίζεται πιο συχνά στους άνδρες από ότι στις γυναίκες.

Η ιστορία του Themiya: ζώντας με την άνοια με Σωμάτια Lewy

Μετωποκροταφική Άνοια

Η Μετωποκροταφική Άνοια δεν είναι μια, αλλά πολλές διαφορετικές ασθένειες, η κάθε μία με τα δικά της ιδιαίτερα χαρακτηριστικά γνωρίσματα. Το κοινό όλων είναι ότι ξεκινούν στο εμπρόσθιο μέρος του εγκεφάλου και συνεπώς η κάθε μία προκαλεί τα ίδια είδη συμπτωμάτων.

Σχεδόν οι μισοί από τους ασθενείς με μετωποκροταφική άνοια έχουν συσσωμάτωση πρωτεΐνης ταυ εντός των νευρικών κυττάρων, η οποία προκαλεί κατάρρευση στο εσωτερικό περιβάλλον των νευρικών κυττάρων, όπως ακριβώς συμβαίνει και στη νόσο Αλτσχάιμερ. Ενώ η ασθένεια μπορεί να προσομοιάζει με την νόσο Αλτσχάιμερ σε αυτό το σημείο, διαφέρει στο ότι δεν σχηματίζονται β-αμυλοειδείς πλάκες, και η ασθένεια ξεκινά στο εμπρόσθιο μέρος των μετωπιαίων και κροταφικών λοβών του εγκεφάλου. Για την Μετωποκροταφική Άνοια χρησιμοποιείται συχνά η συντόμευση (FTD) [Εφ Τι Ντι]. Η Μετωποκροταφική Άνοια εμφανίζεται με τη μορφή σταδιακής αύξησης αλλαγών στην προσωπικότητα, τη συμπεριφορά και /ή την ομιλία  και διαφέρει από την ασθένεια Αλτσχάιμερ, γιατί η μάθηση και η μνήμη μπορεί να μείνουν άθικτες στην εξέλιξη της νόσου. Εντούτοις, η ασθένεια σημαίνει ότι οι αναστολές των παρορμήσεων και η κριτική ικανότητα  των περιστάσεων δεν γίνονται αντιληπτές ή εξαφανίζονται και ο ασθενής επιδεικνύει παρορμητική και ανεξέλεγκτη συμπεριφορά και αδιαφορία για τις κοινωνικές νόρμες. Για παράδειγμα, το άτομο που πάσχει μπορεί να τείνει προς το να τρώει και να πίνει πάρα πολύ. Τα συμπτώματα μπορεί να εμφανίζονται παρόμοια με αυτά κάποιων ψυχιατρικών νόσων, και κατά συνέπεια η Μετωποκροταφική Άνοια να είναι δύσκολο να διαγνωστεί. Για παράδειγμα, κατά την έναρξη της εξέλιξης της ασθένειας, ο ιατρός πιθανόν να νομίζει ότι πρόκειται για κάποια κρίση ή μανία.

Η αιτία της Μετωποκροταφικής Άνοιας είναι άγνωστη, αλλά το 40% των περιπτώσεων είναι κληρονομικές. Η Μετωποκροταφική Άνοια δεν μπορεί να θεραπευτεί και δεν υπάρχουν φάρμακα που να επιβραδύνουν τη νόσο. Παρόλα αυτά, είναι πολύ σημαντικό το άτομο με  άνοια και τα μέλη της οικογένειάς του, να λαμβάνουν τις κατάλληλες συμβουλές και την σωστή υποστήριξη έγκαιρα. Οι συμπεριφορικές διαταραχές και τα ψυχιατρικά συμπτώματα αντιμετωπίζονται, κατά κύριο λόγο, μέσω προσπάθειας μιας εξειδικευμένης κοινωνικής εκπαίδευσης και μέσω της προσαρμογής της στέγασης και του περιβάλλοντος μέσα στο οποίο ζει το άτομο που πάσχει.

Η Μετωποκροταφική άνοια συχνά, πρωτοεμφανίζεται νωρίτερα από ότι άλλες ασθένειες άνοιας, συνήθως μεταξύ της ηλικίας των 55 και 65, αλλά μπορεί επίσης να συμβεί και πολύ νωρίτερα. Ο μέσος χρόνος επιβίωσης κυμαίνεται από τα έξι έως οκτώ χρόνια. Εντούτοις, κάποιοι έζησαν πάσχοντας έως και 2 δεκαετίες. Μετωποκροταφική Άνοια (FTD) [Εφ Τι Ντι]

Video 1    Video 2    Video 3    Video 4

Χαρακτηριστικά άλλων ασθενειών.

Υπάρχει ένας αριθμός ασθενειών που συμπεριλαμβάνονται στην ομάδα της άνοιας. Στο παρόν, θα αναφερθούμε απλώς  σε μερικές, εφόσον δεν εμφανίζονται σε τόσα πολλά άτομα, όπως οι τύποι στους οποίους έχουμε ήδη αναφερθεί.

• Άνοια που σχετίζεται με την κατανάλωση αλκοόλ: η Άνοια που προκαλείται από την κατάχρηση αλκοόλ δεν αποτελεί μια σαφώς προσδιορισμένη κατάσταση νόσου. Δεν είναι βέβαιο, κατά πόσο είναι το ίδιο το αλκοόλ που έχει μόνιμη επιβλαβή επίδραση στον εγκέφαλο ή κατά πόσο, η βλάβη προκαλείται από τον ανθυγιεινό τρόπο ζωής, που συχνά σχετίζεται με την κατάχρηση αλκοόλ.
• Η Νόσος Huntington (Χάντινγκτον) είναι μια έντονα κληρονομική ασθένεια. Στη Νόσο Χάντινγκτον, υπάρχει συχνά, ένα μίγμα νευρολογικών και ψυχιατρικών συμπτωμάτων, και συχνά άνοιας στα τελικά στάδια. Τα συμπτώματα πιθανόν να ποικίλουν από άτομο σε άτομο, αλλά υπάρχουν συνήθως διαφορετικοί βαθμοί ακούσιας χορείας, αβέβαιος τρόπος βάδισης, και δυνητικά περισσότερες συστροφικές κινήσεις (δυστονία). Η Άνοια δεν παρατηρείται σε όλους. Αναπτύσσεται αργά και αρκετά αργότερα στην εξέλιξη της νόσου. Επιπλέον, μπορεί να προκύψουν παραισθήσεις και κατάθλιψη. Στην Δανία, υπάρχουν, περίπου, 300-400 ασθενείς με τη Νόσο Χάντινγκτον.
• Η Διάχυτη σκλήρυνση ή σκλήρυνση κατά πλάκας, είναι μια ασθένεια στην οποία το σώμα δημιουργεί μια αντίδραση φλεγμονής (φλεγμονή) η οποία καταστρέφει τη μόνωση γύρω από τα νήματα των νεύρων.  Η Διάχυτη σκλήρυνση μπορεί να αναπτύξει άνοια. Υπάρχουν επίσης και άλλες σπάνιες φλεγμονώδεις ασθένειες που μπορούν να προσβάλλουν τον εγκέφαλο και να προκαλέσουν άνοια.
• Δηλητηρίαση. Ορισμένα δηλητήρια βαρέων μετάλλων, συμπεριλαμβανομένων του μόλυβδου και του υδράργυρου, και η παρατεταμένη έκθεση σε οργανικούς διαλύτες μπορούν να προκαλέσουν εξασθένηση της μνήμης και της συγκέντρωσης, καθώς και άνοια.

Μεταβολισμός. Αυτές οι ασθένειες είναι σπάνιες αιτίες άνοιας. Υπάρχουν διαφορετικοί τύποι διεργασιών του μεταβολισμού του ανθρώπινου οργανισμού, που μπορούν να προσβάλουν τον εγκέφαλο, ώστε να προκαλούν συμπτώματα άνοιας.

Χορεία Χάντινγκτον